دات نت نیوک
Menu

نمایش خبر

وحدت بصری/حسین نیرومند

منتشر شده در شنبه, 20 شهریور,1400

وحدت بصری/حسین نیرومند

کیهان کاریکاتور،سال سوم،شماره بیست و ششم

 

در ابتدا، لازم است به قدیمی ترین تعریف زیبایی اشاره کنیم. یونانیان زیبایی را حاصل وحدت در تنوع می دانستند. این تعریف نسبتاً جامعی است که امروزه به عنوان یکی از تعریف های مهم هنوزمعتبر است. برای آگاهی از درستی این تعریف کافی است تا نگاهی به آثار هنری داشته باشیم. تقریباً همه آثار هنری به نحوی سعی بر آن دارند تا عناصر متعدد و متنوع را تحت نظام خاصی با یکدیگر مرتبط سازند.

این ارتباط در نهایت منجر به پیدایی وحدت در اثر می شود و به دنبال آن احساس زیبایی شناسی بیننده را تحت تاثیر قرار می دهد و او را به تحسین وا می دارد.

همان گونه که اشاره شد، عنصر برتر ازعواملی است که این هماهنگی را می تواند ایجاد کند. اما عوامل دیگری نیز وجود دارند که قصد داریم در این شماره آن ها را مورد بحث قرار دهیم.

همانندی

منظورهمه وجوهی است که سبب شباهت بین عناصر می شود. چیزهایی مانند اندازه، رنگ، بافت و غیره.آدمی برای درک بهتر شکل ها معمولا آن ها را در ذهن خود طبقه بندی می کند و این طبقه بندی بر اساس شباهت بین آن ها صورت می گیرد. به طور مثال، اگر مجموعه ای از دایره ها، مربع ها و مثلث ها به صورت پراکنده در پیش روی بیننده ای قرار گیرد، او این تصویر را به سه بخش دایره ها، مربع ها و مثلث ها تقسیم و سپس آن ها را در ذهنش برای درک بهتر بایگانی می کند. کششی که دو شکل همانند ایجاد می کنند، می تواند دستمایه لازم را برای غنا بخشیدن به ساختار بصری فراهم کند. حال ببینیم چگونه می توان از این ویژگی فیزیولوژیکی انسان بهره گرفت.

به تصویر1 دقت کنید، دو قفس در دو سوی مرد دیده می شود. در قفس سمت چپ، کبوتری قرار دارد که بر مبنای آنچه که در شماره پیشین در مورد چپ خوانی چشم گفتیم، هنرمند کاریکاتوریست آن را در قفس سمت چپ قرار داده است. ابتدا بیننده آن را می بیند، سپس چشم عنصرهمانند دیگر یعنی قفس سمت راست را رویت می کند. گویی کاریکاتوریست قصد دارد تا مسیر حرکت کبوتر را از پیش در نگاه بیننده تعیین کند. گرچه در کاریکاتور مذکور، عناصر به صورت مجزا و خطی سازمان یافته اند، ولی نیروی کششی که عناصر همانند، یعنی قفس ها را، در دو سوی مرد ایجاد می کند، طرح ها را به صورت مجموعه ای از عناصر به هم فشرده به ما می نمایاند که این امر در نهایت منجر به وحدت در اثر می شود.

چشم خود را برای لحظه ای برهم گذارید و سپس طرحی از شباهت های بین یک کلید و یک انسان را در ذهن تجسم کنید. همان گونه که احساس می شود، تفاوت بین کلید و پیکر آدمی بسیار زیاد است، پس چگونه می توان آن ها را در یک اثر وحدت یافته به نمایش گذاشت. جواب این پرسش در تصویر2 وجود دارد. شباهت بین نحوه دست ها و پاها با کلید و از همه مهم تر شیوه اجرایی اثر که با خطوط کناره نمای نسبتاً ضخیم به نمایش گذاشته شده، وحدت فرمی لازم را دراثر این کاریکاتوریست به وجود آورده است.

                

ذکر این نکته ضروری است که بسیاری از طراحان مبتدی غالباً به وحدت فرمی اثر توجه ای ندارند. در آثار آن ها، عناصر با اغراق های متفاوت ارائه می شود، و حتی تکنیک اجرایی شان نیز از یکدستی لازم برخوردار نیست. همین امر به شدت اثر آن ها را ناخوشایند می سازد.هنرمندان به خصوص افراد تازه کار باید به اجرای هماهنگ یک اثر توجه کافی داشته باشند.اجرای هماهنگ می تواند عناصر متعدد و متنوع یک ساختار را به یکدیگر مربوط ساخته، وحدت بصری لازم را به وجود آورد.

نزدیکی

از دیگرعواملی که می تواند وحدت لازم را در بین عناصر متعدد به وجود آورد، «نزدیکی» است. عناصر متنوع هرچه به یکدیگر نزدیکتر و در هم تنیده تر شوند، وحدت بصری بین آن ها بیشتر نمایان می شود. نمونه آشکار به کارگیری این تکنیک را می توان در آثار دوبو تصویر3 دید. در آثار او گرچه شلوغی موج می زند، ولی شما هرگز آثارش را ناخوشایند نمی یابید.

 

عنصر روابط

عناصر گوناگون را می توان با عنصر رابط با یکدیگر مرتبط ساخت. به طور مثال، نقاشان طبیعت بیجان معمولاً اشیای متنوع را روی پارچه ای معمولا سفید قرار می دهند و سپس اقدام به نقاشی از آن ها می کنند. پارچه سفید به عنوان عنصر رابط، عناصر گوناگون را به یکدیگر مرتبط می سازد و وحدت بصری را در اثر به وجود می آورد، در تصویر4، این وظیفه را خط زیرپای فیل و حلزون بر عهده دارد.

رنگ ها و بافت ها

رنگ ها و بافت های یکسان نیز می توانند عناصر متفاوت را به یکدیگر مربوط سازد. در کاریکاتور معمولا هاشورها بیشترین نقش را در این زمینه ایفا می کنند.

رتبه بندی این مطلب:
بدون رتبه
نظرات (0)تعداد نمایش ها (149)
Print
برای دادن نظر لطفا وارد شوید و یا ثبت نام کنید

انتخابگر پوسته

دی ان ان فارسی , مرجع دات نت نیوک فارسی