دات نت نیوک
Menu

نمایش خبر

درباره طبیعت هنر کاریکاتور/ نیکسدت سومر

منتشر شده در شنبه, 01 آبان,1400

درباره طبیعت هنر کاریکاتور/ نیکسدت سومر

کیهان کاریکاتور 1378 شماره 87 و 88

امکانات گسترده روش های شکل گیری تصویرها به کمک خطوط، شکل های گوناگون بیانی را پدید آورده است. که دارای هدف های متفاوتی هستند و به طور طبیعی مخاطبان و علاقمندان متفاوتی نیز دارند. این شکل های بیان که به گونه ای موازی با فن آوری های ارتباطی رشد و توسعه داشته اند، باعث درهم آمیختگی ساختارهایی شده اند که یا به وسیله خطوط تصویری ثابت و یا خطوط تصویری متحرک (با گفتگو یا بدون گفتگو) ساخته شده اند.

این شکل های بیان که به «کمیک استریپ» «کاریکاتور» یا «کاریکاتور متحرک» معروف شده اند، همگی دارای پایه و اصل و چهارچوب کاریکاتور هستند.

در این مقاله، هدف من تاکید بر وجود حیات زندگی و تعیین ارزش ها و حدود معرفت و آگاهی در پایه های اصلی کاریکاتور خالص و ناب است. برای مثال، نشان دادن اینکه چگونه کاریکاتور حیات می یابد و بر پایه چه نوع بینش و آگاهی استوار است. کاریکاتور هنری«متکی» است، یا بهتر است گفته شود هنری که متکی به دو هنر نقاشی و ادبیات است. این گزاره نباید سبب گمراهی خواننده شود. چیزی که منظور من است و تنها شامل کاریکاتور دارای گفتگو نمی شود در اصل، کاریکاتور خود نوعی نوشتن است. نوشتاری که از نشانه های تصویری شکل گرفته است. بنابراین، کاریکاتور هم از هنر نقاشی و هم از هنر ادبیات بهره می گیرد و به کمک ابزاری که وام می گیرد به عرصه حیات می آید و خود زبان جدیدی را می سازد که شیوه ای مشترک برای ساختن زبان در هر شکل هنری است. این کار با جایگزینی «معنی» (تجربه) با «خطوط تصویری معنی کننده» انجام می شود، پس خلق کننده علائم و نشانه های هنری است.

                                                       

چرا کاریکاتور یک شکل هنری است؟

فعالیت هنری شامل شکل دهی به تجربیات انسانی است تا جایی که آن ها را به کمک دریافت های حسی قابل فهم و درک کند و برای انتقال به دیگران و ارتباط با آن ها آماده سازد و آن تجربه اولیه را همیشه و دوباره برای مصرف کنندگان آن احیا کند. برای رسیدن به چنین هدفی، هنرمند همواره در جستجوی شکل های تازه است. فعالیت هنری بنابر مصالح و لوازم به کار رفته در آن و همچنین بر طبق پایان و هدف آن، انواع مختلفی است. موسیقی از «صدا» به عنوان مصالح بهره می گیرد، نقاشی و تصویرسازی از «نور» و ادبیات از صور خیال، که همه آن ها بر پایه ادراکات حسی قرار دارند. برای انتقال این تصویرها، ادبیات ارتباطی، شکلی از علائم شنیداری-گفتاری را تشکیل می دهد، برای مثال، یک زبان گفتاری/نوشتاری بر پایه قراردادهای مشترک اجتماعی پایه گذاری می شود. هنر کاریاتور نیز همان مسیری را طی می کند که ادبیات می گذراند که عبارت است از به وجود آوردن نوعی شکل تصویر-نوشته برای تجربه ای که می خواهد آن را مبادله کند. از این رو، اگر کاریکاتور بخواهد به صورت یک فعالیت هنری در بیاید، باید دارای ابزار و لوازمی باشد و همچنین همانند سایر هنرها، دارای هدف.

هنر کاریکاتور و تصویرگری برای بقا و زندگی به یک ابزار مشترک متکی اند: «نوری» که از یک سطح صاف به دست می آید، نور دارای تنوع و گوناگونی بیکران و نامحدودی است. به این صورت قادر است شکل های بصری نا محدودی را پدید آورد. اما در میان تمام امکاناتی که نور ارائه می کند، هنر کاریکاتور از «خط»بیشتر از هر چیز دیگری برای ساختن تصویرها بهره می گیرد.

خط یا تصویری که به کمک «خط» ساخته می شود، هنر کاریکاتور را قادر می سازد که به «پایان» یا «هدف» خود برسد. به این ترتیب، روشن است که آن چیزی که کاریکاتور را تبدیل به یک هنر کرده، استفاده از ابزار و وسایل گوناگون نیست بلکه تفاوت هدف و دیدگاه آن است.

هدف کاریکاتور

برخلاف نقاشی، هدف کاریکاتور تنها دادن یک شکل بصری به تجربه نیست. در هنر نقاشی، این هدف نیازمند مطالعه تمام ظرفیت ها و امکانات نور(به اضافه رنگ ها، به عنوان ابزار) و کاربرد صحیح آن است.

در حقیقت، هدف هنر کاریکاتور پیش بردن تجربه برای انتقاد است. ابتدا تصوری را که تشکیل دهنده و سازنده تجربه است تحلیل می کند، بنابراین سازنده تجربه نقد سیاسی-اجتماعی-روان شناختی است و سپس این تصویرها را دوباره به یکدیگر می پیوندند تا تجربه را درون یک ساخت واحد و یکپارچه، قابل فهم سازد.پس، در این صورت، کاریکاتور کاملاً به صورت یک فعالیت هنری در می آید. چون می تواند تجربه را درون یک کلیت پایه ای و اصلی قابل فهم سازد.

زبان کاریکاتور

از آنجا که هدف کاریکاتوریست تحلیل تصور ساخته شده تجربه برای مقصودهای انتقادی است، تمام شکل های بصری که در تمام فرهنگ ها یافت می شود-چه گذشته، چه حال -می تواند مکانی را درون زبان کاریکاتور به عنوان علائم و نشانه های تصویری- نوشتاری ای که برای این هنر مشخص است، پیدا کند. به همین دلیل، در کاریکاتور فرایند استعاره باید به عقب برگردد. برای مثال، کاریکاتور باید شکلی را که جانشین تجربه است از خود تجربه جدا کند و آن را در برابر دید چشمان منتقد بگذارد.

کاریکاتور یکباره، مقاصد پنهان و نهفته را آشکار می کند و همچنین فکری را که سعی در پنهان آن دارد، افشا یا کشف می کند.

این مسئله در مورد طنز در کاریکاتور هم به همین گونه است. هنگامی که ذهن درگیر مسئله ای شود، طنز موجب می شود که ذهن به سخن درآید و دست های پنهان یا همان مقاصد پنهان را آشکار سازد. در فرآیند استعاره ای که برای ساخت زبان مورد استفاده کاریکاتور قرر می گیرد، شکل های ساخته و پرداخته شده ای که از محیط طبیعی و یا فرهنگی وام گرفته شده اند، می توانند مورد استفاده قرار بگیرند. با نفوذ دادن یک کارکرد سمبولیک بر روی این شکل ها (یا جایگزینی یکی به جای دیگری)، آن ها به علائم زبان شناسی تبدیل می شوند. به عبارت دیگر، علائم جدید می تواند به شکل استعاره ای به وسیله نشانه های قراردادی نیز تولید شوند. برای مثال، یکی از متداول ترین استعاره هایی که از زمان های پیش در ادبیات مورد استفاده قرار می گیرد، جایگزینی انسان به جای حیوانات و یا حیوانات به جای انسان است.

مبالغه یا تحریف یک شکل، چنانکه در کاریکاتور دیده می شود، در حقیقت چیزی جز ساختن استعاره در جهت تشکیل یک موضوع و محتوای قراردادی جدید به منظور شکل دادن به یک اعتراض در اندازه های غیر طبیعی و غیر معمولی به جای موردهای معمولی و طبیعی نیست. چنین استعاره هایی در نقاشی، مجسمه سازی و ادبیات از زمان های قدیم مورد استفاده قرار گرفته اند و خیلی پیشتر از آن که کاریکاتور تولد یابد، به عنوان یک هنر مستقل وجود داشته اند.

                                         

ویژگی بنیادی و اصلی تجربه ای که کاریکاتور با آن سر و کار دارد

نشانه ها و علائم تصویری در کاریکاتور به تصویرهای بصری موجود در ذهن که ریشه در زندگی عادی دارند، بر می گردد. برای انسان، زندگی کردن، توانایی دائمی حرکت در میان دنیای ادراکات حسی و دنیای تصورات است. ما به طور دائم در حال تغییر و تبدیل عناصر این دو جهان به یکدیگر به وسیله ارائه یکی به کمک دیگری هستیم. این حرکت پایه و منشا تجربیات ماست که به طور کلی ما می توانیم آن ها را «احساسات» و «واکنش» ها بنامیم. تجربه مجموعه ای از فرآیندهای قابل انتقال و دائمی زندگی است که در عرصه های مختلف عمر انسان مسائلی چون درد، غم، ترس، لذت و همچنین شادی و غم را به وجود می آورد. اگر ما تجربه را موضوع استدلال های خود کنیم، یعنی این که اگر ما آن ها را به ادراکات ذهنی انتقال دهیم و روی آن ها استقامت کنیم، در نتیجه ما در حال فلسفه بافی و فلسفه سازی هستیم. به عبارت دیگر، اگر ما آن ها را به عنوان موضوع عمل زندگی نگه داریم و این کار را به کمک ادراکات حسی انجام دهیم، یا می شود گفت( اگر ما آن ها را به شکل های هنری انتقال دهیم، پس ما در حال انجام فعالیت هنری خواهیم بود.) کاریکاتور آن نوع تجربه ای را که ادبیات در طنز با آن سر و کار دارد، به شکل های بصری منتقل می کند. در طنز، خطا هدف حمله است. ذهنیت خطا از تضاد میان ارزش های اخلاقی در زندگی اجتماعی منشاء می گیرد.

در فلسفه، علم، سعی می شود. بی منطقی و بی عقلی شناخته و نابود شود. به همین ترتیب، در طنز هم سعی در یافتن خطا و اصلاح آن مورد نظر است. در طنز ، ذهنیت خطا که هدف حمله است، با تخلفات و تجاوزات ارزش های فرهنگی- محلی و ارزش های اخلاقی جهانی پیوند وابستگی دارد.

همچنان که به صورت یک حمله مستقیم نمایان می شود، ابزار انتقاد بیشتری از حمله های مستقیم چون استهزاء فکاهه و قصه های خنده دار به کمک عوامل خنده دار(طنز) به اضافه هزل و استهزا ساخته و پرداخته می شود. در هزل و استهزاء انتقاد از درون خشم بیرون می آید و دوباره به سوی آن رو می کند. در حالی که در نوشته های طنز، انتقاد از درون خشم بیرون می آید. اما به خنده می رسد. درچنین نوشته هایی خطا به وسیله طنز و خنده اصلاح می شود. در ادبیاتی که از کمدی های قدیمی یونانی شروع می شود. انواع طنز بدون تغییر به عنوان ابزاری برای تاثیرهای کمدی و خنده آور به وجود آمده اند. این انواع، از مبالغه و بد شکل کردن تصویرهای ذهنی که با خطا( تجربه)پیوند دارند و مورد سؤال هستند، گرفته شده اند. هنر کاریکاتور هم عیناً همین کار را می کند. با این تفاوت که کاریکاتور برای هر موضوع یک زبان تصویری تازه به عنوان اصل و پایه می سازد. کاریکاتور، به عنوان یک هنر بصری مدت ها طول کشید تا شکل بگیرد. به عقیده بسیاری از صاحب نظران، یکی از دلایل اصلی این بوده که تا مدت های زیادی نیاز به کاریکاتور به وسیله ادبیات بر طرف می شده است.

رتبه بندی این مطلب:
بدون رتبه
نظرات (0)تعداد نمایش ها (141)
Print
برای دادن نظر لطفا وارد شوید و یا ثبت نام کنید

انتخابگر پوسته

دی ان ان فارسی , مرجع دات نت نیوک فارسی